O peor recordo de Baralla

A vila sufriu hai 32 anos o afogamento de dous nenos de 3 e 5 anos. Saíron a xogar mentres os seus pais traballaban. Cruzaron a estrada, ao prado e ao río. Ninguén sabe con certeza o que ocorreu.

09 de xuño de 2013


Visto hoxe, ese recodo do río Neira non parece en absoluto perigoso. A canle dorme, protexido pola densa vexetación de ribeira que filtra a luz suficiente como para entrever os cantos do fondo. Desde o prado, intransitable pola altura da herba, hai un desnivel duns tres metros ata o bordo das augas. «Está igual que estaba», admite Álvaro, un veciño de 40 anos. Así que é fácil imaxinar como o 13 de outubro de 1981 Inés, Valentín e Javier, os tres fillos dos panadeiros, saíron a xogar mentres os seus pais amasaban. Cruzaron a estrada, pasaron ao prado e, de alí, ao río.
Ninguén sabe con certeza o que ocorreu. Só que Javier, o pequeno, foi o primeiro en caer ao río e que o seu irmán se tirou a por el. A nena viu como o Neira llos levaba e saíu disparada a dar a voz de alarma. Eran aproximadamente as cinco da tarde. «Cando chegamos xa non se vía nada», evoca Manuela, a nai. E, aínda que mantén a voz firme, ródalle xa polo rostro a primeira bágoa.
O corpo de Javier apareceu moi pronto, mergullado e atrapado entre unhas raíces: «Sacouno un rapaz do pobo». O de Valentín foi descuberto río abaixo, poucas horas despois. Para entón a canle xa estaba tomado por unha multitude de veciños e gardas civís e a traxedia abateuse sobre o pobo.
«Á nena quedaron secuelas -recorda Manuela-. Sempre nos vía tristes; sempre estaba a falar dos seus irmáns». Está convencida de que todo aquilo acabou concentrándose nun tumor cerebral. «Levámola ao médico porque se mareaba na clase de ximnasia e foi cando lle detectaron o tumor na cabeza». Antes de que comezase o tratamento, unha noite, ceando, a nena mostrou síntomas de afogo: «Sacámola á terraza, pero xa se morreu alí». Derrúbase a súa enteireza. E a miña.
A traxedia revivida
  Alén da ponte, a uns 400 metros do lugar onde se afogaron os irmáns, o río baixa máis alegre dando lustre a unha coqueta área recreativa. Por alí alborotan a mañá unha vintena de escolares de infantil. «Eu son de Baralla, pero non tiña nin idea. Nunca me contaron a historia», di a mestra que coida da chavalada. Só ten dous anos máis que a traxedia e é a única persoa do pobo que me dará esa resposta. Ao resto, a noticia de Salvaterra refrescoulles a memoria. Casiano recorda como se meteu no río aquela tarde, cerca do lugar onde traballaba, para evitar que pasasen os corpos dos rapaces: «Foi terrible, quedou conmocionado todo o pobo».
Manuela tamén se decatou da desgraza de Salvaterra. Para ela, claro, cunha dor especial: «¡Pobre xente! ¡O que estarán a sufrir! Cos que se foron non hai nada que facer. Sofren os que quedan». E reafírmase en algo que calquera pode supor: «Dá igual os anos que pasen. Non se pode esquecer nunca na vida. Non vas estar sempre falando do mesmo, pero esquecer é imposible».
Manuela pasou anos tomando pastillas para os nervios, para durmir. Estaba neste mundo, pero non sempre. Valentín tamén sufriu moito, conta ela, «pero el metíao todo cara adentro». Hoxe é aínda o día en que non soporta a visión do río: «Invitáronnos a unha matanza nunha casa próxima, pero non podo ir porque vexo o río e ...».
Cando faleceu a pequena Inés, tiña 11 anos. «Era mocita», recordan no pobo coa distorsión que os anos depositan na memoria. A familia xa estaba edificando a vivenda na que agora reside e á que se mudou coa panadería. Hai anos que venderon o negocio. A Valentín, unha doenza renal atouno a unha máquina de diálese hai 14 anos. E así segue. Por iso, o matrimonio tampouco puido saír moito de casa: «O horto é o que máis me distrae», di Manuela. E alí está, un horto modelo, cunha franxa ampla de patacas; incipientes leitugas en perfecta formación; tomates e xudías aliñadas con precisión cartesiana: toneladas de amor alí depositadas por unha nai sen fillos, unha avoa sen netos.
A visita ao horto alívianos. Fai un intre, Manuela pasou un grolo amargo abrindo o caixón dos recordos. Gardada en dúas bolsas de plástico está a memoria de Javier e Valentín e a historia familiar ata a traxedia: un vello álbum coas fotos despegadas, recordatorios do enterro, un xornal coas necrolóxicas... «Nunca o miro», di Manuela, que agora xa non pode parar.
Apenas hai un par de fotos nas que aparezan as tres criaturas. Eran tan pequenos que nin sequera tiveron tempo de pasar por aquelas fotos obrigatorias: a comuñón, o colexio...
-¿Eran travesos?
Manuela tarda un segundo en contestar: «Un pouco». Os tres irmáns, curiosos, unidos, vitais, seguramente non se lles puña nada por diante. Non viron un inimigo no río, viron unha oportunidade de divertirse. Polo pobo, o recordo foise deformando. Varios veciños cren que os nenos xogaban cun balón que caeu á auga e precipitou os feitos. Pero non había pelota algunha; diso, a familia está segura. Outros din que os rapaces xogaban nun descansillo para pescadores, simulando que flotaban. ¿Quen o sabe? En calquera caso, pouca importancia ten. A película dos feitos tamén se foi río abaixo para deixar un océano de dor no matrimonio, ao que trinta anos despois aínda non lle chegou a paz.

Comentarios

Entradas populares

LISTAS ELECCIONS LOCAIS CONCELLO DE BARALLA 24M 2015